Online təhsil və uşaqların sosial bacarıqları: görünməyən risklər

Son illər texnologiyanın sürətli inkişafı və xüsusilə pandemiya dövrü online təhsili alternativ yox, əsas təhsil formalarından birinə çevirib. Bu model bir çox ailə üçün rahatlıq və təhlükəsizlik yaratsa da, mütəxəssislər uşaqların sosial bacarıqlarına mümkün mənfi təsirlər barədə xəbərdarlıq edirlər.

32gun.az bu barədə araşdırma edib:

Psixoloq Leyla Əliyeva mövzu ilə bağlı  32gun.az-a danışarkən bildirir ki, online təhsil uşaqlara bilik əldə etmək imkanı versə də, canlı ünsiyyətin məhdudlaşması sosial inkişafda boşluqlar yarada bilər:
“Uşaqlar sinif mühitində paylaşmağı, növbə gözləməyi, konfliktləri idarə etməyi öyrənirlər. Virtual dərslərdə isə bu bacarıqlar passiv qalır. Real ünsiyyət və kollektiv iş təcrübəsi olmadan sosial bacarıqlar tam formalaşmır,” – deyə psixoloq vurğulayır.

Uşaq və yeniyetmə psixoloqu Elvan Məmmədova isə hesab edir ki, uzunmüddətli online təhsil uşaqlarda emosional təcrid hissini gücləndirə bilər:
“Ekran qarşısında keçirilən uzun saatlar uşağın empati qurma, bədən dili oxuma və emosiyaları düzgün ifadə etmə bacarığını zəiflədir. Bu isə gələcəkdə həm akademik, həm də şəxsi münasibətlərdə çətinliklər yarada bilər.”

Təhsil ekspertlərinin sözlərinə görə,  problemin tamamilə online təhsildə deyil, balansın düzgün qurulmamasındadır. 
Online təhsil düzgün tətbiq edildikdə faydalı ola bilər. Lakin bu model mütləq şəkildə sosial fəaliyyətlər, qrup oyunları, idman və yaradıcılıq məşğələləri ilə tamamlanmalıdır. Əks halda uşaq təkcə bilik alan, amma sosial baxımdan passiv bir fərd kimi formalaşa bilər.

Mütəxəssislər valideynlərə tövsiyə edirlər ki, uşaqların gündəlik rejimində açıq hava fəaliyyətlərinə, yaşıdları ilə canlı ünsiyyətə və ailədaxili dialoqa xüsusi yer ayırsınlar. Onlayn dərsdən sonra uşağın ekranla deyil, insanlarla vaxt keçirməsi sosial tarazlığın qorunması baxımından vacib sayılır.

Nəticə etibarilə, online təhsil müasir dövrün qaçılmaz reallığıdır. Lakin uşaqların sağlam psixoloji və sosial inkişafı üçün bu model təkbaşına kifayət etmir. Canlı ünsiyyət, kollektiv fəaliyyət və real həyat təcrübəsi hələ də uşağın şəxsiyyət kimi formalaşmasında əsas rol oynayır.

Nilay ÖzSöz