Müasir insanın əsas problemi: seçim bolluğu, yoxsa istiqamətsizlik?

Müasir dövrdə insan həyatının mürəkkəbliyi getdikcə artır. Texnologiyanın sürətli inkişafı, sosial media və qlobal informasiya axını insanların gündəlik qərarvermə proseslərini dəyişdirib. Artıq hər sahədə seçim imkanları həddindən artıq çoxdur: nə yemək, nə geyinmək, hansı karyera yolunu seçmək, hansı dostları saxlamaq və hətta hansı xəbərləri izləmək kimi. Bu bolluq bir tərəfdən azadlıq və imkanlar təqdim etsə də, digər tərəfdən insanların istiqamətini itirməsinə və qərarsızlıq problemine yol açır. Bəs müasir insanın əsas problemi nədir: seçim bolluğu, yoxsa həyat istiqamətinin itirilməsi?

32gun.az etdiyi araşdırmanı təqdim edir:

Seçim bolluğunun psixoloji təsirləri

Psixoloq Leyla Əliyeva 32gun.az -a bildirir ki, insan beyni həddindən artıq seçimlə qarşılaşdıqda, qərar verməkdə çətinlik çəkir və nəticədə narazılıq yaranır. “Məsələn, supermarketdə minlərlə məhsul arasından seçim etmək insanı yorur və stress yaradır. Eyni vəziyyət həyatın digər sahələrinə də şamil olunur. İnsan nə qədər çox seçim imkanı görsə, bir qərar qəbul etdikdə onu yetərli görməmə ehtimalı daha yüksək olur,” – deyə o qeyd edir.

Buna əlavə olaraq, iqtisadçı ekspert Rəşad Məmmədov vurğulayır ki, seçim bolluğu yalnız fərdi səviyyədə narahatlıq yaratmır, həm də istehlak davranışlarına təsir edir. “Bəzən insanlar seçim bolluğu ilə qarşılaşdıqda, qərar verməkdən qaçır və ya ən sadə variantı seçirlər. Bu isə həm iqtisadi qərarlarda yanlışlıqlara, həm də şəxsi həyat keyfiyyətində azalmalara səbəb ola bilər,” – deyə ekspert əlavə edir.

İstiqamətsizlik: həyatın “kompas”sızlığı

Seçim bolluğu ilə bağlı problem yalnız qərar vermək çətinliyindən ibarət deyil. İnsanlar çox vaxt geniş imkanlar içində öz həyat istiqamətlərini də itirirlər. Psixoloq Rauf Əliyev bildirir ki, müasir insanın ən ciddi problemi istiqamətsizlikdir. “İnsan yalnız seçim edə biləcəyini bilir, amma hansı seçimin onun uzunmüddətli məqsədinə xidmət etdiyini müəyyən edə bilmir. Bu, xüsusilə gənclər arasında yayılmış bir problemdir. Həyatın məqsəd və prinsipləri olmadan verilən qərarlar isə daima narazılıq və stress yaradır,” – deyə o əlavə edir.

Ekspertlər həmçinin qeyd edir ki, istiqamətsizlik və seçim bolluğu bir-birini gücləndirir. İnsan çox seçimlə qarşılaşanda, onun diqqətini konkret məqsədə yönəltmək çətinləşir. Bu isə həm şəxsi, həm də professional inkişafın qarşısını ala bilər.

Ekspert rəyləri: balansın vacibliyi

Müasir psixologiya və həyat tərzi mütəxəssisləri hesab edir ki, problem yalnız seçim bolluğu və ya istiqamətsizlik deyil, balansın olmamasıdır. “İnsanlar seçim imkanlarını qiymətləndirə bilmək üçün öz prioritetlərini, məqsədlərini və dəyərlərini müəyyən etməlidirlər. Bu olmadan seçim bolluğu yalnız çaşqınlıq və narazılıq yaradır,” – deyə psixoloq Leyla Əliyeva vurğulayır.

Həmçinin həyat təlimatçısı Nərgiz Həsənova bildirir ki, müasir insanın uğuru məqsəd və seçim arasında doğru əlaqəni qurmaqdan keçir. “Seçim bolluğu imkandır, istiqamətsizlik isə riskdir. İnsan məqsədini müəyyən etdikdə, seçim imkanları ona maneə deyil, dəstək olur. Əks halda, insan həyatını ancaq “reaksiya” şəklində yaşayır və irəliləyiş edə bilmir,” – deyə o əlavə edir.

Müasir insanın qarşılaşdığı iki əsas problem – seçim bolluğu və istiqamətsizlik – bir-biri ilə sıx bağlıdır. Seçim imkanlarının çoxluğu həyatın rəngarəngliyini artırsa da, istiqamətsizlik onu narahat və qərarsız edir. Ekspertlər vurğulayır ki, həll yolu seçimləri azaltmaq deyil, həyat məqsədini müəyyən etmək və seçimləri bu istiqamətdə yönəltməkdir. Müasir dövrün çağırışı yalnız daha çox seçim deyil, həm də bu seçimlər arasında düzgün yön tapmaqdır.

Nilay