Qanda ŞF səviyyəsi osteoporoz riskinin yeni göstəricisi ola bilər

Çinli tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, qanda şəlahəli fosfataza (ŞF) fermentinin səviyyəsi sümüklərin mineral sıxlığının azalmasını və osteoporoz riskini qiymətləndirmək üçün əlçatan biomarker kimi istifadə oluna bilər.

32gun.az bildirir ki, araşdırmanın nəticələri Frontiers in Endocrinology jurnalında dərc edilib.

Osteoporoz sümük kütləsinin itirilməsi və sümük quruluşunun zəifləməsi ilə xarakterizə olunur. Bu, yaşlılarda xüsusilə təhlükəli hesab edilir, çünki 75 yaşdan sonra sınıqların ehtimalı kəskin artır. Elmi qrupun məqsədi klinik əlamətlər yaranmadan əvvəl sümük kütləsinin azalmasını göstərə biləcək sadə və əlçatan göstərici tapmaq olub.

ŞF əsasən osteoblastlar və qaraciyər tərəfindən sintez olunur və sümüklərin minerallaşma prosesində iştirak edir. Qandakı fermentin yarısı sümük mənşəlidir və onun səviyyəsi sümük toxumasının aktivliyi ilə sıx əlaqəlidir. Ümumi ŞF göstəricisi adi qan analizində asanlıqla ölçülə bildiyi üçün, o, potensial olaraq sümük sağlamlığının praktik göstəricisi sayılır.

Tədqiqat çərçivəsində 12 835 yetkin iştirakçıda qan analizi və sümük mineral sıxlığını qiymətləndirmək üçün iki-enerjili rentgen absorbsiometriyası (DRA) aparılıb. Onların 9,5%-də osteoporoz aşkarlanıb.

Alimlər bildiriblər ki, iştirakçıların demək olar ki, hamısında ŞF normada qalsa da, osteoporozu olan şəxslərdə ferment səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olub. Yaş, cins, bədən çəkisi, metabolik və qaraciyər göstəriciləri nəzərə alındıqda belə bu əlaqə dəyişməyib.

Ən güclü əlaqə gənc qadınlarda və metabolik cəhətdən sağlam fərdlərdə müşahidə edilib. Araşdırma müəllifləri qeyd edirlər ki, qaraciyər funksiyası normal olduqda ŞF səviyyəsi sümük mənşəli komponenti daha dəqiq əks etdirir. Fermentin yüksəlməsi, ehtimal ki, sümük sıxlığının azalmasına qarşı kompensator metabolik artımı göstərir və osteoporozun səbəbi deyil.

Alimlər ŞF səviyyəsinin təxminən 72 ME/l olmasını əlavə sümük sağlamlığı qiymətləndirilməsi üçün orientir kimi təklif edirlər. Bununla belə, bu göstəricinin proqnostik dəyərini təsdiqləmək üçün əlavə uzunmüddətli tədqiqatlara ehtiyac olduğu vurğulanır.

Nilay Özsöz